Os ladridos da noite

| 1 comentario

(aos insomnes, homes e mulleres que buscan, e non atopan, o día na noite)

Outra noite máis chegou,
e con negra sabana abrigoume,
e o meu soño novamente,
abandonoume.
Insomnio! Estas novamente aquí,
non regalas tregua algunha,
e tesme outra vez,
débil e rendido aos teus pés.
(Alfredo Rueda)

A aldea está moi afastada do núcleo urbano. Dende o alto apenas se percibe como un conxunto reducidísimo de casas. Unhas manchiñas negras, diría Azorín. Todo é silencio e paz. Esa quietude e mutismo propios dunha paraxe que non coñece o movemento urbano e cosmopolita. No campo, o trasfega e a actividade diúrnos retiráronse a descansar placidamente na reserva e sixilo da noite. No ceo fala pousada e sosegadamente unha ladaíña de estrelas ao redor dunha fermosa lúa chea. De lonxe escóitase o distante asubío, case  xemido, do vento. Neste recóndito lugar dormen os pazos señoriais, uns cheos de vida e outros semiderruidos, as vellas casonas, as sinxelas casas de labranza, as lendarias árbores dos bosques, os homes e mulleres, uns máis novos que outros, o rumoroso río e a verde campiña. Un espellismo de vida naufraga a tal hora coma se a beleza da paisaxe desertase nun combato consigo mesma.
Nunha destas casas habita o noso home.  Está firmemente construída e é moi espazosa. Muros vetustos que experimentaron unha infinidade de valiosas vivencias e foron testemuñas de inconfesables faladoiros. Desde aquelas veladas de fume e queimadas nas que se recitaban de modo espontáneo e case teatral coplas populares con sabor picante (Teño dous lunares, / teño dous lunares; / un xunto á boca, / e o outro onde ti sabes.) ata nas que, segundo as testemuñas presenciais das diferentes épocas, e que transmitiron oralmente de xeración en xeración ditas anécdotas, fraguáronse, sen éxito a maioría delas, moi significativas conspiracións da capital. Respírase un aire de vitorias pasadas, de feitos heroicos á sombra dun lume que xa non refulxe na cheminea. Nesta casa, na actualidade, destaca máis a ausencia de mobles, persoas e ambientes que a súa propia existencia. Sente máis a soidade que a vida. En toda ela albíscase o bulicio do pasado, ese tempo que ninguén quere esquecer e que pesa máis que o presente. Na súa galería, nas súas habitacións, nas súas paredes, miles de recordos, miles de vivencias, miles de imaxes amarelas. Algo hai no ambiente que vomita unha pronta destrución. A casa foi, xa non é.
O noso home está recostado na cama sobre un abrandado cuadrante, co embozo da saba, que esconde dúas grosas mantas, á altura do peito e unha luz amortallada ilumina levemente as súas mans. Unha fonda tristeza proxectan os seus ollos. Unhas lentes de presbicia randéanse sobre un nariz prominente e aquilina. Ten a cute amarelada e non dorme. Na súa man esquerda un sobado libro de versos (Mirei os muros da patria miña, / se un tempo fortes xa esborrallados / da carreira da idade cansados / por quen caduca xa a súa valentía) e na súa destra un vello rosario de prata compostelá salvagárdao espiritualmente, como di el, das recaídas mundanas. Ás veces, nas noites como esta, a altas horas, nesas horas tupidas da madrugada, o ladrido dun can ─un ouveo remoto, case imperceptible─ prodúcelle un afogamento inexpresable. É un ladrido desafinado, peregrino, case enfermo, cheo de escuras tebras. Mentres escoita, de lonxe, o ladrido deste can, todo lle resulta enmarañado e misterioso ao noso home, desde o máis simple verso ata o crucigrama en branco máis complicado. Quere saber cales son os sentimentos do devandito can, mais unha nebulosa axita a súa memoria nun descompensado peregrinaxe de doridos recordos. As súas indagacións pérdense na noite ocultas nas brumas dunha viscosa memoria que morre de amargura e chea de reproches.
Quen é este home? Que simbolismo angustioso e tráxico expresa a súa alma, sempre esperta na noite, escoitando, na distancia, o preguiceiro e lánguido ladrido deste can? Unha fonda mágoa hai nestes animais, os cales, nas morosas horas da noite, nas horas parsimoniosas e herméticas da madrugada, criban o insolente, descarado e case enfermo insomnio deste bo home. Son case imperceptibles. Suaves e asedados ladridos que os homes que non dormen escoitan desacougados e febrís, intimamente cegados, sen poder descifrar o contido da mensaxe que emiten. O noso home, minimamente agudo polo tabaco que de modo reverencial consome desde que era un mozo barbilampiño, escoita no crepúsculo pardo e tenebroso este diseminado latexado dos cans da noite. Leva anos coa mesma porfiada intención, pero non é quen de despexar o significado dos mencionados ladridos.
Cando o amencer comeza a branquear unha momentánea tranquilidade amorna os seus compasados nervios. Unhas nubes alongadas e de cor albariño camiñan coma serpes  polo ceo azul, na distancia. Pola xanela, e facendo un violento escorzo, o noso home veas e soña con que algún día poderá conciliar o soño e así poderá gozar do acolledor azul do novo día. Mira que llo dixeron veces: pensar negativamente no pasado dana a saúde, no futuro non. O seu bigote treme case imperceptiblemente, coma se quixese transmitir o nerviosismo dos seus anos mozos cando era o centro de todas as miradas femininas nas romarías da zona. Despois dun xesto violento coa súa man destra, coma se quixese despedir os recordos o noso home senta na cama e pousa os pés no chan, no renxente chan de madeira da primeira planta. As veas espértanse de forma momentánea dun vello letargo. Aos poucos levanta as mans, e coloca a dereita á altura do corazón. Xa non se oe nada. Só o seu lento respirar. Sente o seu latexado como de noite sentira o ladrido daquel afastado can. A causa do insomnio os seus ollos están acazapados, mergullados, cavernosos; e neles hai, como en quen ve a paz de preto, un lóstrego de eternidade.

filoso@filoso.gal

Autor: José Mª Máiz Togores

Profesor e escritor. O primeiro, de seguro. O segundo, iso creo.

Un comentario

  1. Qué recuerdos y cuánta morriña.

Deja un comentario

Los campos requeridos estan marcados con *.