O señorito do frasco

| Sin comentarios

En tódalas familias hai peculiaridades dignas de mención. En todas as familias, sobre todo se nos remontamos aos afastados mil novecentos, ocorreron acontecementos que, sen caer na petulancia da unicidade, pensamos que son feitos próximos á lenda máis orixinal.
Evidentemente, a miña non ía estar allea a tal característica.
Alá, na fermosa e nada forasteira Coruña, vivía, e vive, parte da miña familia materna e paterna. Orgullo e satisfacción, sen dúbida. Moitos dirán, outra de tantas. Pero o curioso vén a continuación.
Como era de rigor, todos os veráns celebrábase nun céntrico restaurante unha comida de confraternidade familiar. Achegábanse a  ela os maiores, algúns deles xa con enormes dificultades de motricidade. Daquela, os mozos máis espelidos eran os que facilitaban o traslado aos demais; e os máis pequenos, que sempre xeraban algunha situación cómica por mor da súa impulsiva mocidade, voaban coma bolas saltaricas no redor dos velliños.
Era de recibo que nestes eventos, tras gozar dunha farturenta comida, tomasen a palabra as persoas que xa peiteaban canas dende hai anos sen pudor algún para que narrasen aos presentes algunha aventura privativa da familia. A expectación sempre era máxima.
As anécdotas máis simpáticas sempre viñan dunha tía nosa que tiña no seu refaixo máis aventuras que o baúl da Piquer (1). Era unha muller de oitenta e tantos anos, cunha pel branca e apenas avellentada. A súa cute era a envexa de todos os presentes, pois nela non había nin unha soa engurra. Non faltaba sempre o sobriño gracioso que lle facía o típico comentario burlón sobre o médico que lle estiraba dun modo tan natural a súa epiderme. Ante estas picadas irónicas ela sempre sorría, e entón os ollos convertíanse en dúas liñas de luz, en dous ferventes horizontes de pedra e sol. Tiña o sorriso dunha nena inqueda e rebuldeira sempre disposta a facer calquera trasnada que amolase de seguro aos maiores. De memoria prodixiosa, aínda era capaz de recitar aqueles versos que o bo do seu defunto marido sempre lle cantaba, con acordes claramente disonantes, no seu aniversario, para conmemorar o glorioso día da súa primeira cita:
Eses teus ollos, meniña,
mércochos se ti mos vendes,
sonche vara de xustiza,
cadea con que me prendes.

Nas súas conversas sempre remontábase aos tempos da marmelada de cartón (nunca explicou o significado desta expresión), algo que todos os presentes tiñan máis que asumido. A pobre Manuela, a súa fiel e devota cociñeira, era o branco das súas ironías máis sanguentas. Que se non sabía nada de repostaría, que se tiña menos man para o doce que o muñón de Francisco o Ceutí, un excombatente tolleito da guerra de África, que en trinta anos non foi quen facer ben un molete de pan, que se cada vez que intentaba facer un arroz con leite os obreiros de calquera obra próxima daban choutos de ledicia pois xa tiñan materia prima de primeira orde para encementar varias superficies.
Logo de tantos contos chanceiros e cómicos sobre a impericia da boa de Manuela, o corazón cristián, dicía ela, obrigáballe a ponderar algunha das súas escasas virtudes. Entón falaba de xeito superficial sobre as súas habelencias para facer o cocido galego con patacas da terra.
Da terra son todas, señora, contestáballe algo molesta a guisandeira unha e outra vez, sen chegar nunca a entender a pobre muller o dobre sentido da expresión. Contan que ata viña dos pobos limítrofes a degustar a roupa vella algún que outro xerifalte ou cacique de rabo de rola.
Pero xa está ben, e cortaba de forma brusca os eloxios. Non vaia ser que de tanto bombo e de tanta boca chea convertamos isto nun circo. Encomio o bo dela e vitupero o malo. Iso é xustiza, non? Pois feita está.
Outras veces cebábase coa guerra e coas calamidades que sufriu a nosa familia ao morrer nela gran parte dos homes. Nun mundo de homes e sen homes, laiábase con certa rabia contida.
Noutras, expraiábase cos amoríos dalgúns coñecidos de aldeas e parroquias veciñas, tan abundantes eles, segundo algúns.
Moito fillo de peta na porta hai en Galicia, moito. E quedaba tan a gusto con esta aseveración máis que atrevida.
Desta forma tan curiosa foi como chimpou á fama o noso curmán, o señorito do frasco.
Contaba que na postguerra española, a nosa familia, como tantas outras, viviu dun modo itinerante pola xeografía española, sempre buscando un lugar onde asentarse e poder albiscar un futuro menos incerto que o que lles tocou vivir.
Neste punto sempre facía unha pausa para un dato estatístico.
—O índice de mortalidade infantil naquela época era moi alto. Tanto, que non era de estrañar que na maioría das familias se vivira un período de loito máis ou menos extenso polo falecemento dun crío de pouca idade.
Esquecín o nome, pero sei polo que me contaron que falara dunha tía da familia que perdeu a catro dos sete fillos que tivo. Tres morreron por enfermidades propias de entón: meninxite, pulmonía e unha infección do sangue que lle sobreveu logo dunha viaxe en tren pola comarca de Padrón (2).
O último fillo, o pechacancelas, que ía chamarse Valentín, e xa chamaban Neco antes de nacer, faleceu tras sufrir un aborto a nai ao caer banzos abaixo pola escaleira principal da casa.
Grandísima foi a pena que xerou tal desgraza. Máis dun dixera que ninguén da familia sairía con vida daquela. Pero a forza do sangue puido con todo.
Por iso mesmo, contan que o médico e mailo xuíz lle outorgaron o beneplácito de conservalo en formol nun frasco de cristal; e a nai, obnubilada pola fatal desventura, decidiu colocalo nun lugar preferente da casa, para que fose venerado por todos os membros da familia e por calquera visitante que os apreciase o máis mínimo. Todas as noites a boa muller rezáballe un rosario e bicaba o frasco con tanta devoción que, tarde ou cedo, as súas súplicas, un rosario interminábel, serían escoitadas.
Polo tanto, con tanta mudanza que experimentou a familia, o señorito do frasco, como o rebautizara a criada Pilocha, viaxou por diferentes rúas doutras tantas cidades galegas. Esta boa muller, nova e impulsiva, institucionalizou unha soada frase en cada un dos traslados:
—Señora, que fago co señorito do frasco? Onde o poño?
—¡Que vas facer, Pilocha, que vas facer!? ¡Como sempre! Pois collelo coas dúas mans, bicalo con moitísimo respecto e non soltalo ata que cheguemos á nosa nova casa, que alí xa me encargarei eu de que o bendigan de novo. Durante o traxecto, ¡demo de muller! , que non se che esqueza rezar unha xaculatoria tras outra. ¡Carafio coa xuventude de hoxe en día! ¡Non saben nada!
—O señorito é moito señorito de Deus, rosmaba con certa admiración Pilocha.
E como a boa da nosa tía comera, a pesar dos seus anos, como un cura de aldea, o sopor dunha boa dixestión sumíaa ano tras ano en tal profundo soño que sempre lles impedía aos presentes coñecer o último destino do noso querido primo, o señorito do frasco.
(1) Concepción Piquer López, Concha Piquer (Valencia, 8 de decembro de 1906—Madrid, 12 de decembro de 1990) foi unha cantante e actriz española, unha das figuras máis relevantes da copla. Interpretou varias composicións crave da canción española, case todas elas obra de Quintero, León e Quiroga, como “Ollos verdes”, “Tatuaxe”, “E con todo quérote”, “Suspiros de España”, e outras moitas. Fixo, para entón, moitísimas viaxas por Europa e América.
(2) Padrón: capital dun concello da provincia de A Coruña, a uns 25 quilómetros de Compostela. O nome da vila deriva da palabra pedrón, un militar romano que estaba situado na beira da ría e, ao que segundo a lenda, atouse a barca que portaba o corpo do Apóstolo Santiago. Este pedrón atópase hoxe en día na igrexa parroquial de Santiago.
(Contos galegos)

www.elblogdejosemariamaiztogores.net

filoso@filoso.gal

Autor: José Mª Máiz Togores

Profesor e escritor. O primeiro, de seguro. O segundo, iso creo.

Deja un comentario

Los campos requeridos estan marcados con *.